Patrick Sweetlove, huisarts
home raadpleging infomail actueel medische info hyperlinks

Vogelpest - Vogelgriep - Aviaire Influenza (AI)

Wat is vogelgriep?

Vogelgriep (aviaire influenza of AI) wordt veroorzaakt door een virus dat verwant is aan het menselijke griepvirus. Vogelgriep is vooral zeer besmettelijk voor kippen en kalkoenen. De ziekte verloopt bij deze dieren heel snel en heeft duidelijke ziekteverschijnselen. De ziekte verspreidt zich via de lucht en via vogelmest. Via voedsel kan het virus in principe niet worden overgedragen.

'Vogelgriep' is een juistere naam dan vogelpest. De ziekte wordt immers niet veroorzaakt door een pestbacil. In de volksmond wordt vaak de term 'vogelpest' gebruikt omdat de ziekte zo besmettelijk is en zich zo snel verspreidt.

In Azië waart momenteel het zogenaamde H5N1-virus onder pluimvee rond. In Vietnam, Cambodja en Thailand zijn ook mensen hiervan ernstig ziek geworden en een aantal is als gevolg daarvan overleden. Alle sterfgevallen in Cambodja, Vietnam en Thailand deden zich voor bij personen met direct intensief contact met zieke of dode dieren en soms met zieke familieleden. Het H5N1-virus komt sinds oktober 2005 ook voor bij pluimvee in Europa. De vrees bestaat dat dit het begin kan zijn van een wereldwijde verspreiding van het virus, met mogelijks gevolgen voor de volksgezondheid.

Risico voor de volksgezondheid?

De Wereldgezondheidsorganisatie houdt de evolutie van de ziekte nauwkeurig in het oog. Met name wil men met zekerheid weten of er overdacht van mens tot mens zou kunnen plaatsvinden op grote schaal. Dit zou theoretisch mogelijk zijn als er een vermenging zou tot stand komen van mensengriepvirus en vogelgriepvirus. Als iemand gelijktijdig een infectie met vogelgriep doormaakt én met menselijke influenza, bestaat een zeer kleine kans dat beide virussen zich vermengen. Zo zou dan een nieuwe virusvariant kunnen ontstaan die wel gevaarlijk zou kunnen zijn voor de volksgezondheid. Om die reden heeft onze overheid destijds beslist dat mensen die actief zijn bij het ruimen van bedrijven, een griepvaccinatie moesten krijgen. Tevens waren alle ruimers verplicht anti-virale middelen tegen het vogelgriepvirus in te nemen. Hiermee werd de kans dat het vogelgriepvirus in contact zou komen met het menselijke griepvirus zo klein mogelijk gemaakt.

Reisadvies

Voor de gewone reiziger naar een van de landen waar de epidemie onder gevogelte heerst, bestaat er geen direct gevaar. Het reizen naar deze gebieden wordt dan ook niet ontraden. Wel wordt door de Wereldgezondheidsorganisatie afgeraden om plaatsen te bezoeken waar levend gevogelte wordt gekweekt of verhandeld en om contact met zieke of dode vogels te vermijden.

Een van de belangrijkste preventieve maatregelen is, zoals bij andere besmettelijke ziekten, zorgvuldig en regelmatig de handen te wassen. Het regelmatig wassen van de handen met water en zeep, of met alcoholhoudende gels in speciale dispensers voor op reis, verwijdert mogelijke besmettelijke stoffen van de huid en helpt ziekte-overdracht te voorkomen. Griepvirussen worden ook vernietigd door hitte. Daarom moeten alle gerechten met gevogelte of met eieren of bloed van gevogelte voor alle zekerheid goed worden gekookt.

Het gewone griepvaccin beschermt niet tegen vogelgriep, maar voorkomt wel dat het griepvirus en dat van de vogelgriep zich gaan vermengen. Er is geen aanbeveling voor systematische griepvaccinatie voor reizigers naar de risicogebieden waar vogelgriep heerst.

Tamiflu® tabletten (als behandeling of als preventie) hebben alleen maar zin als er direct contact is met zieke dieren of kadavers, maar dat moet u gewoon ten allen tijde vermijden.

Patiënten die met een griepverschijnselen terugkeren uit een land met vogelgriep en de voorbije 48 uur langdurig in contact kwamen met ziek gevogelte, moeten worden opgevolgd door een arts.

Welke dieren zijn gevoelig aan vogelgriep?

Aan vogelgriep gevoelige dieren zijn pluimvee en een aantal andere vogelsoorten. Tot de AI-gevoelige dieren behoren: kippen, kalkoenen, parelhoenders, kwartels, fazanten, patrijzen, pauwen, eenden, ganzen, zwanen, duiven (alleen van de soort Columbia livia), struisvogels, emoes, en nandoes. Ook minder bekende soorten van de families grootpoothoenders, hokko's en hoatzin worden ertoe gerekend. Het gaat in alle gevallen zowel om de bedrijfsmatig gehouden dieren als om de dieren die b.v. als hobby worden gehouden. Bij duiven gaat het alleen om dieren die voor consumptie worden gehouden (dus niet om postduiven).

Wat zijn de diersymptomen van vogelgriep?

De ziekte bij de dieren is herkenbaar aan zwellingen aan de kop en hals en aan verkleuring van de kam. Klassieke vogelgriep is zeer besmettelijk. De incubatietijd bedraagt ongeveer 10 dagen. De ziekte verloopt daarna snel, met in de meeste gevallen de dood tot gevolg. Via laboratoriumtests wordt de diagnose van vogelgriep definitief vastgesteld.

Risico voor Afrika

Terwijl de Europese Unie de vogelgriep buiten haar grenzen probeert te houden, wordt angstvallig gekeken naar Afrika, de mogelijke volgende halte in de rondreis van het virus. Drie van de gekende routes van wilde trekvogels gaan dwars door het Afrikaanse continent. Eén in het bijzonder baart experts zorgen: degene die over Siberië en Rusland komt en eindigt in Oost-Afrika, in de Riftvallei.

Bijna elke familie op het platteland heeft kippen: voor de verkoop van eieren en vlees, maar vooral om het kroostrijke gezin te eten te geven. Als boeren bij een uitbraak van het virus de informatie over voorzorgsmaatregelen al ontvangen, is het nog de vraag of ze zieke dieren zullen signaleren aan de overheden. Want met de vernietiging van hun kippen verliezen ze alles. Als ze zwijgen, kan het virus echter gevaarlijk woekeren.

Tegen trekvogels heeft niemand een verhaal; landen proberen andere besmettingshaarden buiten te houden. Kenia, Tanzania, Kongo, Soedan, Uganda, Rwanda, Ethiopië, de Comoren en Senegal hebben een geheel of gedeeltelijk invoerverbod voor pluimvee, vogels en eieren uit landen waar besmettingen zijn vastgesteld. Controles aan de grens op de invoer worden verscherpt. Verder komen er informatiecampagnes waarmee ze hun bevolking waarschuwen voor de verspreiding van het virus via slachten en pluimen van kippen. Kenia heeft de capaciteit van zijn laboratoria verhoogd om stalen te analyseren. De Tanzaniaanse overheid waarschuwt de bevolking in moerasgebieden om weg te blijven van wilde vogels.

Links

Laatste update: 11 december 2005


Mocht je na het lezen van deze brochure nog vragen hebben, stel ze gerust tijdens de raadpleging!

Dr. Patrick Sweetlove,
Osystraat 41, 2060 Antwerpen
Raadpleging enkel na afspraak op: 03 / 225 24 25.


Terug naar Medische informatie
[Home] [Raadpleging] [Infomail] [Actueel] [Medische info] [Links]